Sodyum Elementinin Özellikleri, Sodyum Kullanım Alanları

0 0

Sodyum Nedir?

Sodyum, simgesi Na olan, periyodik cetvelin IA grubunda yer alan alkali metallerden lityum elementinden sonra ikinci alkali metaldir. Sodyum elementinin özellikleri hakkında daha fazla bilgi verelim.

Sodyum Elementinin Özellikleri

Sodyum elementinin özellikleri şunlardır:

  • Çok yumuşak, gümüşsü beyaz renktedir.

 

  • Sodyum sudan daha hafiftir.

 

  • En yaygın alkali metaldir

 

  • Oda sıcaklığında bıçakla kesilebilir. Düşük sıcaklıklarda ise gevşek bir yapı kazanır.
  • Isı ve elektrik iletkenliği yüksektir. Önemli ölçüde fotoelektrik etki yani ışık altında elektron salımı gösterir.

 

  • Sodyum su ile etkin biçimde tepkimeye girer. Bu tepkime sonucunda hidrojen gazı ve sodyum hidroksit çözeltisi oluşur.

 

  • Sodyum metali çok tepkin olduğu ve havadaki oksijenle kolayca birleştiği için genellikle gaz yağı veya nafta gibi eylemsiz bir sıvı içinde saklanır.

 

  • Çok tepkin bir element olan sodyumun hemen hemen bütün inorganik ve organik anyonlarla oluşturduğu çok çeşitli bileşikleri vardır. Bileşiklerinde +1 değerlikli olan sodyum tek değerlik elektronunu kolaylıkla vererek renksiz sodyum iyonunu oluşturur.

 

Sodyum Nasıl Elde Edilir?

Sodyum önceleri Davy’nin yönteminin geliştirilmiş biçimi olan Castner işlemi ile üretilmiştir. Bugün sanayide Downs işlemi olarak adlandırılan yöntemle elde edilmektedir.Bu işlemde erimiş sodyum klorür ve kalsiyum klorür karışımı elektroliz edilir. Bunun sonucunda katışıksız sodyum metali ile klor gazı elde edilir.

Sodyum metalinin buhar basıncı, sodyum klorürün erime sıcaklığı olan 801 santigrat derecede tehlikeli bir düzeye ulaşır. Ayrıca sodyum erimiş tuz içinde kolayca çözünür. Bu nedenle sodyum klorür tek başına elektroliz edilmez. Kullanılan karışımın  erime noktası ise 600 santigrat derecedir.

Sodyum Nerelerde Bulunur?

Sodyum elementi doğada bileşikler halinde özellikle sofra tuzu halinde bolca bulunur. Örneğin sık rastlanan bir mineral olan halit bir soğal sodyum klorür bileşiğidir. Deniz suyundaki çözünmüş bileşiklerin yüzde 31’ini de sodyum oluşturur.

Sodyum metalini ilk olarak 1807 yılında Sir Humphry Davy, erimiş sodyum hidroksitin elektroliz edilmesi yoluyla elde etti. En yaygın alkali metal olan sodyum bolluk bakımından Dünyadaki elementler arasında altıncı sırda gelir. Yer kabuğunun yüzde 2.8’ini oluşturur. Yıldızlarda ve Güneş’te de az miktarda sodyum bulunur.

Sodyum Kullanım Alanları

Sodyum kullanım alanları şunlardır:

  • Sodyum metali aşağıdaki sanayide önem taşıyan kimyasal maddelerin üretiminde ham madde olarak kullanılır.
    • Sodyum peroksit
    • Sodyum siyanür
    • Sodyum amit
    • Sodyum hidrür
    • Sodyum azit
    • Kurşun teatraetil
    • Sodyum bor hidrür

 

  • Sodyum gösterdiği fotoelektrik etki nedeniyle fotosellerde, ısı sığası ve ısı iletkenliği çok yüksek olduğundan ısı aktarıcılarında kullanılır. Sodyum buharlı lambalardan ise ana yolların aydınlatılmasında yararlanılır.

Sodyum Bileşiklerinin Kullanım Alanları

  • Sodyum Hidroksit: Sodyum suyla tepkimeye girdiğinde sodyum iyonu hidroksil köküyle birleşerek sodyum hidroksiti (NaOH) oluşturur. Sodyum hidroksit, korozyon uğratıcı, beyaz kristalli bir katıdır. Nemi kolaylıkla soğurarak sıvı hale geçer. Genellikle sud kostik adıyla bilinir. Sanayide çok yaygın olarak kullanılan bir alkali maddedir. Kullanım alanları şunlardır:
    • Kumaş üretiminde kulanılır
    • Petrol arıtma işlemlerinde kullanılır.
    • Sabun yapımında kullanılır.
    • KAğıt üretiminde kullanılır
    • Kauçuğun yeniden kazanılmasında kullanılır.
    • Çeşitli besinlerin üretiminde kullanılır.

 

  • Sodyum Klorür: En önemli ve en çok biline sodyum bileşiği sofra tuzudur. Diğer sodyum bileşiklerinin çoğu deniz suyunda ve doğal salamuralarda bulunan sodyum klorürden ya da halit mineralinden doğrudan ya da dolaylı biçimde elde edilir. Ayrıca elektroliz ile çöktürme yoluyla klor gazı ve sodyum hidroksit üretimi ve Solvay yöntemi ile sodyum karbonat üretimi diğer yaygın kullanım alanlarıdır.Evlerde klorla ağartma için kullanılan sodyum hipoklorit de sodyum klorürün elektroliz edilmesiyle elde edilir. Bu bileşikten sanayide kağıt hamurunun  ve dokumaların ağartılmasında, suların klorlanmasında, tıpta antiseptik mantar ilacı gibi bazı kimyasal maddelerin hazırlanmasında yararlanılır.

 

  • Sodyum Nitrat: Sodyum iyonu ile nitrat kökünden oluşur. Dünyada başlıca Şili’nin kuzey bölgesinde mineral çökeltileri halinde bulunduğundan Şili güherçilesi olarak da adlandırılır. Azotlu gübrelerde ve dinamitin bileşiminde kullanılır.
  • Sodyum Sülfat: Sodyum iyonu ile sülfat kökünden oluşan beyaz, kristal yapılı ya da toz halinde bulunan bir katıdır. Kraft kağıdı ve karton üretiminde, cam yapımında, deterjanlarda ve bazı kimyasal bileşiklerin eldesinde ham madde olarak kullanılır.

 

  • Sodyum Karbonat: Karbonat kökü içeren sodyum karbonatlar diğer önemli sodyum bileşikleridir. Sodyum bikarbonat karbon dioksit kaynağıdır. Bu özelliği sayesinde; kabartma tozlarının, çözündüğünde gaz çıkaran tuzların, alkolsüz içeceklerin, yangın söndürücüdeki kimyasal maddelerin üretiminde kullanılır.Zayıf bir baz olan sodyum bikarbonattan mide ve idrar yollarındaki aşırı asitliğin ve asidoz hastalığının tedavisinde tampon çözelti olarak yararlanılır. Ayrıca sepileme ve yün hazırlama gibi bazı sanayi işlerinde kullanılır.Sodyum karbonat ya da soda doğada maden sularının bileşiminde bulunur. Cam yapımında, deterjanların ve temizlik maddelerinin üretiminde çok büyük miktarlarda kullanılır.

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.