Osmanlı Devleti Kurucusu Osman Gazi: Hayatı

0 1

Osman Gazi

Osman Gazi, Osmanlı Devletinin kurucusu ve birinci Osmanlı padişahıdır. Kurduğu devlete adını veren Osman Gazi, Osman Bey ya da I. Osman diye de bilinir. Kayı Boyuna bağlıdır. 1258 ile 1326 yılları arasında yaşamıştır.

Kayı boyunun 12. yüzyılın ilk yarısında I. Alaeddin Keykubat döneminde Maveraünnehir dolaylarından Moğol istilası nedeniyle kaçarak Anadolu’ya geldiği sanılır. Bir kaynağa göre Kayı Boyu, Anadalu Selçuklu Devleti ile Harzemşahlar arasında meydana gelen Yassı Çemen Savaşı’nda Selçukluların yanında yer almıştır.

Kayı Boyu başındaki Ertuğrul Bey 1281 yılında Söğüt’te ölümüne kadar Kayı boyunun beyliğini yapmıştır. Önce Ankara’ya daha sonra da Eskişehir dolaylarına uç beyliği olarak yerleşmiştir. Kayı boyunun başkenti Söğüt Eskişehir, Bilecik ve Bursa arasında yer alır.

1281 yılında Ertuğrul Bey’in ölümü üzerine Osman Gazi Kayı boyunun beyi olarak seçildi. Edebali’nin kızı Mal Hatun ile evlendi.

Osman Gazi döneminin ilk savaşı  1284 yılında meydana gelen Derbendi Savaşı’dır.

Derbendi Savaşı

Kayı boyu Ertuğrul Bey döneminden beri Bilecik Tekfuru ile dostluğu bulunmaktaydı. Kayılar yaylaya çıkarken bazı eşyalarını Bilecik’e emanet bırakıyor, dönüşte geri alıyorlardı. Anlaşmaya göre bu işler silahsız gençler ve kadınlar tarafından yapılmaktaydı. Buna karşılık da tekfura bazı hediyeler verilirdi.

Kayı boyunun gidiş ve dönüşlerinde İnegöl tekfuru ise zarar veriyordu. Bununla da yetinmeyip çevre tekfurları Osman Gazi’ye karşı kışkırttı. Derbendi Denilen bölgede pusu kurdu. Bilecik tekfuru aracılığıyla bu pusudan haberi olan Osman Gazi kuvvetlerinin az olmasına karşın savaşı kabul etti.  Bu savaşta kardeşi Sarı Batı’nın oğlu Bay Hoca şehit oldu.

İlk Önemli Başarısı ve Diğer Başarıları

Osman Gazi’nin ilk önemli başarısı Kolça kalesine yaptığı baskınla kaleyi fethetmesidir. Bu kalenin fethi İnegöl ve Karacahisar tekfurlarının birleşmelerine yol açtı. Donamiç dolaylarında yapılan İkizce Savaşı’nı Osman Gazi kazanmasına rağmen kardeşi Sarı Batı şehit oldu.

Bu başarılarından dolayı Selçuklu hükümdarı II. Gıyaseddin Mesut uç beyi olan Osman Gazi’ye bir ferman gönderip Söğüt ve yöresini yurt olarak verdiğini bildirdi.

Osman Gazi sultana karşı bağlılığını göstermek amacıyla öteden beri düşmanca davranan İnegöl tekfuruna ani bir baskın yaparak tekfuru öldürdü. Bun baskın sonucunda pek çok ganimet elde etti. Bu başarısı üzerine Selçuklu Sultanı bir ferman daha göndererek bütün vergilerden muaf tutulacağını bildirdi. Ayrıca;

  • Tuğ
  • Alem
  • Altın kılıç
  • Gümüş takımlı at
  • Yüz bin dirhem para

gibi beylik alametlerini gönderdi.

Onun bu başarıları Bursa ve İznik tekfurlarını kaygılandırdı. Osman Gazi de onlara göz dağı vermek amacıyla İznik ve çevresine bir çok akın yaptı. Daha sonra uzun bir kuşatmadan sonra 1291 yılında Karacahisar kalesini aldı.  Sakarya Irmağı’nın yukarı havzasına  akınlar yaptı. Bu akınlar;

  • Göynük
  • Sorgun
  • Taraklı
  • Mudurnu

yörelerine kadar uzandı. Bu akınlardan sonra 7 yıl boyunca Bizans topraklarına ve tekfurlarına akın yapmadı.

Orhan Bey’in eşi Nilüfer Hatun

Osman Gazi, savaşsız geçen bu 7 yıllık  süre içerisinde Bilecik tekfuru ve Harmankaya Tekfuru Köse Mihal ile dostluğunu pekiştirdi. Diğer tekfurlar çevrede güç kazanmasını kaygıyla izliyorlardı. Bilecik Tekfurunu Osmanlı aleyhine döndürmeyi başardılar. Bilecik tekfuru, Yarhisar tekfurunun kızıyla evleneceği düğüne Osman Gazi’yi çağırıp öldürmeyi planladılar. Bu durumu Osman Gazi Köse Mihal aracılığıyla öğrendi.

40 gaziyi yaylaya çıkmaya bahanesiyle kadın kılığına sokup Bilecik Kalesine soktu. Böylece gelin Horofira’yı esir etti. Horofira’nın ismi Nilüfer olarak değiştirildi ve Orhan Bey ile evlendirildi.

Osmanlı Devleti Kuruluşu

Anadolu Selçuklu Devleti üzerinde Moğol baskısı artmıştı. İlhanlı prensleri Anadolu’da ayaklanır hale gelmişti. İlhanlı hükümdarı Gazan Mahmut Han, Anadolu Selçuklu hükümdarı III. Alaeddin Keykubat’ı Konya’dan alarak İran’a götürdü. Bu durum Anadolu’da bir boşluk oluşturdu.

Selçuklu tahtının boş kalması üzerine devlet otoritesi zayıfladı. Bunu fırsat bilen Anadolu Türk beyleri daha bağımsız hareket etmeye başladılar. Anadolu’nun doğrudan İlhanlı denetimine geçmesi ihtimalinin verdiği tedirginlik bütün beyliklere yayıldı.

Birçok Selçuklu devlet adamı ve komutanı yıllarca Bizans ve tekfurlarıyla savaşan Osman Gazi’nin himayesine girdiler. Anadolu’daki Türkmen boyları da Bizans ile savaşmak için Osmanlı ülkesine yöneldiler. Böylece daha da güçlenen Osman Gazi, Türkmen beylerinin de desteğiyle 1299 yılında Oğuz töresine uygun bir törenle bağımsızlığını ilan etti.

Osmanlı Devleti İlk Yapılanması

Anadolu Selçuklu Devleti düzeni temel alınarak devlet kurumlarının temelleri atıldı.Her kaleye,

  • Subaşı
  • Kadı
  • Dizdar atandı.

Yenişehir ve Yund kaleleri fethedildi. Yenişehir, Bursa’ya yakın olması ve denetiminin daha yakından yapılabilmesi için devletin merkezi oldu. Devlet daha kolay yönetilebilmesi için beş bölgeye ayrıldı:

  • Bileciği kayınpederi Edebali yönetimine verdi. Kendi ailesini de buraya yerleştirdi.
  • Sultan önü ve çevresini oğlu Orhan Bey’e verdi.
  • Eskişehir ve dolaylarını Gündüz Alp’e verdi.
  • İnegöl’ü Turgut Alp’e verdi.
  • Yarhisar’ı Hasan Alp’e verdi.

Koyun Hisar Savaşı

Osmanlı devleti önce Köprü hisarı kalesini fethetti. Daha sonra 1303 yılında İznik üstüne yürüdü. Kalenin çok sağlam olduğu anlaşılınca İznik’in kuzeyindeki dağ eteğine bir kale yapıldı. Taz Ali buaray komutan olarak bırakılarak İznik kuşatma altına alındı.

İznik kalesini almaya çalışmaya devam eden Osamnlı, İznik çevresini vurarak Marmaracık kalesini aldı. Bizans İmparatoru bu saldırıları bitirmek amacıyla kızı Maria’yı İlhanlı hükümdarı Gazan Mahmut Han’a, onun ölümü üzerine de Olcaytu Muhammet Hüdabende Han’a nişanladı.

İlhanlı hükümdarı bazı girişimlerde bulunduysa da Osman Gazi’nin Bizans ve tekfurlarına karşı tutumunda bir değişiklik olmadı. Bursa tekfuru Osman Gazi’yi kendisi için tehlike olarak gördüğünden çevre tekfurlarıyla toplantı yaptı. Bu toplantı sonucu,

  • Bursa
  • Adranos
  • Kete
  • Bednos
  • Kestel tekfurları katıldı.

Bu birleşik kuvvet İzmit’in kuzeydoğusunda Koyun Hisar önünde Osman Gazi ile savaşa girdiler. Osman Gazi’nin yeğeni Aydoğdu şehit oldu. Osmanlı kuvvetlerinin geri çekilmesini Osman Gazi’nin çabası önledi. Osmanlılar savaşı kazandı. Savaş sonucunda:

  • Kestel ve Bednos tekfurları savaş alanında öldürüldü.
  • Kete tekfuru esir edildi. Kendi kalesi önünde öldürüldü. Bu kalenin hemen teslim alınmasını sağladı.
  • Kısa zaman sonra Kestel ve Ulubat kaleleri de alındı.
  • İznik çevreisindeki Koçhisar kalesi de alındı.

Bursa Fethi Çalışmaları

Harmankaya Tekfuru Mihal Han’a müslümanlık teklif edildi. Köse Mihal islamiyeti kabul ederek adını Abdullah Mihal olarak değiştirdi. Böylece Harmankaya toprakları Osmanlı topraklarına katıldı. Abdullah Mihal’in kılavuzluğunda

  • Leblüce
  • Mekece
  • Lefke elde edildi.

Üç kalenin tekfuru da bağlılığı kabul ettiklerinden yerlerinde bırakıldı. Samsa Çavuş’a Sakarya kıyısındaki Hisarcık kalesi verilerek bu tekfurların gözetimi sağlandı.

Pamukova tekfuru karşı koydu. Bu yüzden onunla savaşıldı. Tekfur kaleyi bırakıp kaçtı. Böylece Pamukova kalesi alınmış oldu.

Bu kalelerin alınması üzerine Osman Gazi Bursa kalesinin alınması ile ilgilenmeye başladı. Yapılan savaş toplantılarında Bursa’nın kuşatma ile alınamayacağı anlaşıldı. Bunun üzerine çevresine iki küçük kale yapıldı. Bu kalelere yerleşen Osmanlı birlikleri yaklaşık 10 sene burada durdu.

Osman Bey, Bizans’a karşı üç uç beyliği oluşturdu:

  • Karadenize kadar olan bölgeyi Konur Alp’e
  • İzmit ve çevresini Akça Koca’ya
  • İznik ve çevresinin ele geçirilmesi ve ülkenin genişletilmesi görevini de Samsa Çavuş’a verdi.

Bu süre zarfında Bursa’nın çevresi çevresindeki topraklar ele geçirildi. Bursa’ya giriş-çıkış ve yiyecek yardımına engel olundu. 1321 yılında Mudanya’yı alan Osmanlı Bursa’yı iskeleden yoksun bıraktı. Bunu üzerine Bursa halkının umutsuzluğa düştüğünü öğrenen Osman Gazi ordusunu Yenişehir’de topladı. Fakat damla hastalığının ilerlemesi yüzünden çok istemesine rağmen ordunun başında Bursa’ya gidemedi. Bursa’yı fethetmek için oğlu Orhan Gazi’yi görevlendirdi.

1325 yılında sefere çıkan Orhan Gazi önce Adronos şimdiki adıyla Orhaneli’ni aldı. Daha sonra da 1326 yılında Bursa’yı aldı. Bunu Osman Gazi hasta yatağında öğrendi. Daha sonra da öldü. Önce söğüt’e defnedildi. Daha sonra da Bursa’da Gümüşlü Kümbet’ e gömüldü.

Osman Gazi’den sonra tahta oğlu Orhan Gazi geçmiştir.

 

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.