Olasılık Nedir, Ne İşe Yarar ?

0 2

Olasılık Nedir?

Olasılık nedir? Diye bir soruya cevap vermek için matematik dünyasının yanında edebiyat dünyası, psişik dünya, quantum dünyası seferber olmuş durumdadır. Olasılık temel olarak, matematik biliminin çok farkında olmasak da günlük hayatta kullandığımız bir dalıdır. En basit tanımı ile olasılık bir olayın meydana gelme şansıdır. Bu şansı sayı ile ifade ettiğimiz zaman 0 ve 1 arasında bir değer alır. Olasılığın 0 olmasının manası o olayın gerçekleşmesinin imkansız olması iken, 1 olmasının manası ise olayın gerçekleşmesinin kesin olmasıdır.

Olasılık formüle edilmesi gerekirse istenen seçenekler / opsiyonlarımızın toplam sayısı

Genel olarak 3 çeşit olasılık türü var diyebiliriz

  1. Öznel Olasılık

Bu olasılık çeşidi kişiden kişiye değişen bir olasılıktır. Mesela; Bir basketbol takımında A kişisini üçlük sayı atma olasılığı %25 iken diğer bir kişinin olasılığı %40 olabilir.

  1. Deneysel Olasılık

Bu olasılık çeşidi öznel olasılığa benzemekle beraber, onun ile arasındaki fark kişiye dayanması değil deneye dayanmasıdır. Mesela bir parayı 10 kere attığımız da 7 kere tura gelmiş ise, tura gelme olasılığı bu deneye göre %70’dir

  1. Teorik Olasılık Nedir

Teorik olasılık çeşidi kişiden kişiye ya da deneyden deneye değişmez. Bir madeni para havaya atıldığında her zaman yazı gelme olasılığı %50’dir. Bu 10 kere attığımızda hepsinin yazı gelmesi bir sonraki atıştaki olasılığı değiştirmez.

Olasılık İle İlgili Tanımlar

Örnek Uzay:

Yapılan bir deney sonucun mümkün olan bütün sonuçları gösteren kümeye denir. Mesela bir zar atıldığında örnek uzay 1’den 6’ya kadar olan sayılardır. Bildiğimiz Merkür ,Venüs gibi gezegenlerin olduğu uzay olarak düşünülmemelidir. Buradaki uzay sınırlı ve konuyla ilgilidir.

Olay:

Örnek uzayı meydana getiren iştir. Mesela zarın atılması, ya da madeni paranın atılması gibi.

İmkansız Olay:

Bir olayın olma olasılığının sıfır olması durumudur

Kesin olay:

Bir olayın olma olasılığının bir olması durumudur.

Olasılığın Tarihçesi

  • Olasılık teorisinin ilk kayıtlarına 17. Yy’ da rastlanılmıştır.
  • Kumar ile ilgili durumlara ilgi duyan Pascal ilk çalışmaları yapmıştır.
  • Fermat ve Pascal arasındaki mektuplaşmalar olasılık teorisi hakkındaki diğer izlerdir
  • 1657 yılında konuyla ilgili ilk bilimsel eseri Huygens  yayınladı
  • Bernoulli teoremi ve binom dağılımı 1713’te bulundu
  • Normal dağılım ile ilgili çalışmaları Gauss yürütmüştür
  • Matematiksel olarak temeli atıldıktan sonra daha çok istatik bilimiyle uğraşanlar çalışmaları devam ettirmiştir.

Günlük Hayatta Olasılık Ne İşe Yarar?

Aslında havaya bir madeni para attığımızda atış hızımız, atış şeklimiz, attığımız ortamdaki hava koşulları gibi etmenler paranın yazı mı yoksa tura mı geleceğini belirler. Yani olasılık hesaplanması zor bir durumdu ve karmaşık bir işlem silsilesidir. Fakat olasılığın temel bilgilerine dayanarak tahminler yapılır

Hava Durumu Planlaması

Meteroloji uzmanları havanın nasıl olacağını tahmin etmek için çeşitli aletler kullanımı yanı sıra hava durumunun geçmişine bakarak çeşitli olasılık hesabı yapıp tahminlerde bulunulurlar.

Spor Stratejileri

Takım sporlarında antrenörler sahadaki oyuncuları seçmek için olasılık bilimine ihtiyaç duyarlar. Örneğin bir futbolcu geçmiş 15 maçın 10’unda gol atmış ise önümüzdeki maçta gol atma olasılığı 2/3’tür. Tabi aslında bu kadar basit değildir bunun analizini yapmak. Karşı takımın durumu, taktiği, oyuncuların performansı gibi etmenler gerçek hayatta bu olasılığı değiştirebilir. Fakat bunlar da işin içine katılarak yeni olasılık hesaplamaları yapılabilir. Olasılık teorisi buna izin verir.

Sigorta Politikası

Eğer bir arabanız varsa arabayı sigortalatmak için sigorta şirketleri ile görüşürsünüz. Onlarda size arabanın yaşı, sizin kaç yıldır ehliyete sahip olduğunuz gibi parametrelerle sizin kaza yapma yani arabanın zarar görmesi ile ilgili olasılık nedir? Çeşitli hesaplamalarla belirledikten sonra buna göre bir fiyat belirler. Aslında olasılık biliminin en çok günlük yaşamda kullanılan yeridir.

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.