Lityum: Kullanım Alanları, Özellikleri, Bulunduğu Yerler

0 1

Lityum Nedir?

Periyodik tablonun Ia grubunda yani alkali metallerin olduğu grupta yer alan kimyasal elementtir. Lityum kullanım alanları geniş bir yelpazede olan bir elementtir. Lityumun kullanım alanlarına geçmeden önce lityumun özelliklerinden bahsedelim.

Lityum Özellikleri

  • Katı haldeki elementlerin en hafifidir.

 

  • Lityumun yumuşak, beyaz renkli ve parlak olan metali ile çeşitli alaşımları ve bileşikleri sanayi çapında üretilmektedir.

 

  • Metalin kristal yapısı gövde merkezli kübiktir.

 

  • Lityum ve lityum bileşikleri aleve koyu kırmızı bir renk verir.

 

  • Lityum su üstünde yüzer. Su ile tepkime vererek lityum hidroksit oluşturur. Bu tepkimeden hidrojen gazı açığa çıkar.

 

  • Havadaki nemle de tepkimeye girdiğinden çoğunlukla vazelin ile kaplanmış olarak saklanır.
  • 3 elektrona sahiptir.

 

  • Atom ağırlığı 6,941 gr/mol

 

  • Erime noktası 179 santigrat derecedir.

 

  • Kaynama noktası 1317 santigrat derecedir.

 

  • Lityum elementinin sembolü Li şeklindedir.

Lityumun Bulunduğu Yerler

Lityumu ilk olarak 1817 yılında Johan August Arfwedson petalit mineralinde buldu. Lityum ayrıca;

  • Spodümen,
  • Lepidolit
  • Ambligonit
  • Trifilit

gibi minerallerde ekonomik olarak üretilebilecek miktarlarda bulunur. Yer kabuğunun yaklaşık yüzde 0,002’sini oluşturur.

Lityum bu minerallerin kimyasal olarak işlenmesi sonucunda,

  • Lityum hidroksit,
  • Lityum karbonat,
  • Lityum sülfat halinde elde edilir.

Lityum metali erimiş lityum ve potasyum klorür karışımının elektroliz ile hazırlanır. Tel olarak çekilebilen, levha haline getirilebilen lityum metali kurşundan daha yumuşak olmakla birlikte öbür alkali metallerden daha serttir.

Lityum doğada lityum-7 ve lityum-6 izotoplarının karışımı şeklinde bulunur.

Lityum Kullanım Alanları

Lityum tepkin bir maddedir. üç elektronundan birini kolaylıkla vererek Li+ katyonu içeren bileşikler oluşturur. Bu bileşiklerin çoğunun çözünürlükleri diğer alkali metallerin ilgili bileşiklerinden  çok farklıdır. Lityum bileşiklerinden yaygın olarak kullanılır. Lityum kullanım alanları şunlardır:

  • Beyaz renkli, kristal yapılı bir katı olan lityum hidrür (LiH), lityum ve hidrojenin doğrudan birleşmesiyle oluşur. Suyla işlem gördüğünde hidrojen gazı açığa çıkar. Bu özelliği nedeniyle hidrojen kaynağı olarak kullanılır. Lityum hidrür ayrıca aldehitleri, ketonları ve karboksilli esterleri hızla alkollere indirgeyen lityum aluminyum hidrür üretiminde de kullanılır.

 

  • Lityum hidroksit (LiOH) çoğunlukla lityum karbonatın kireçle tepkimeye sokulmasıyla elde edilir. Sabunların üretiminde kullanılır. Bu sabunlar gres yağlarına kalınlaştırıcı olarak katılır. Lityum hidroksit ayrıca bazik pillerdeki elektrolitlerde katkı maddesi olarak ve karbondioksit soğurucusu olarak da kullanılır.

 

  • Lityum klorür (LiCl) ve lityum bromür (LiBr) sanayi açısından çok önemli olan lityum bileşikleridir. Bu bileşikler çok geniş nbir sıcaklık aralığında havanın nemini soğurabilen derişik tuzlu çözeltiler oluşturur. Bu çözeltiler büyük soğutucularda ve klimalarda yaygın olarak kullanılır.

 

  • Lityum flüorürden (LiF) başlıca emaye ve camlarda eritme maddesi olarak yararlanılır.
  • Lityumun en önemli bileşiği lityum karbonattır. Bu bileşik diğer lityum bileşiklerinin üretiminde kullanılır. Ayrıca sağlık alanında manik depresif psikoz tedavisinde ve duyguların değişikliklerinin şiddetinin azaltılmasında kullanılır. Bu bileşik manik ve depresif olmayan hastalar üzerinde belirgin bir etkisi bulunmamasına karşın, şizofrenide hastalığın şiddetini arttırdığı anlaşılmıştır. Ayrıca,
    • Kemik iliği ve kandaki akyuvar sayısını arttırdığından kanser tedavisinde destekleyici olarak,
    • Bazı migren türlerinde ağrı kesici olarak ve
    • Alkolü bırakanlarda yoksunluk belirtilerini azaltıcı olarak kullanılır.

    Başlıca yan etkileri;

    • sık idrara çıkma,
    • ishal,
    • bulantı,
    • sersemlik,
    • çırpınma,
    • ödem

 

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.