EEG Neden Çekilir? EEG Nasıl Çekilir? EEG Nedir?

0 2

EEG

EEG Nedir?

EEG nedir sorusuna şöyle cevap verilebilir,  kafanın yüzeyine yerleştirilen elektrotlar vasıtasıyla beyindeki elektrik faaliyetlerinin kayıt edilmesini sağlayan fizyolojik bir yöntemdir. EEG ifadesinin uzun yazımı  “Elektroensefalografi”dir. Türkçeleştirmek gerekirse  beyin akım yazımı da diyebiliriz.

EEG testi sırasında kafa derisini küçük sensörler bağlanır. Bu sensörler, Beyin hücrelerinin birbirine mesaj göndernek içi ürettiği elektrik sinyallerini almaya yarar. Bu sinyaller bir makine tarafından kaydedilir. Kaydedilen bu sinyallerde bir anormallik olup  olmadığına bakmak için çıkan sonuç  bir doktora götürülür.

Genellikle EEG testi klinik nörofizyolog olarak adlandırılan yüksek eğitimli bir uzman tarafından yapılır.

EEG Neden Çekilir?

EEG neden çekilir diye sorulduğunda,  beyni etkileyen bazı durumların teşhis edilmesine ve izlenmesine yardımcı olmak için çekilir denebilir. Uyuşma veya bellek sorunları gibi belirtilerin nedenlerinin belirlenmesi için ya da daha önce tanısı konmuş bir sorun  hakkında daha fazla bilgi elde etmek için kullanılabilir.

EEG’nin temel kullanımı, tekrarlanan nöbetlere neden olan  epilepsiyi saptamak ve araştırmaktır.  EEG,

  • Sahip olunan epilepsi türünü,
  • Nöbetleri tetikleyebilecek nedenleri,
  • Epilepsi hastasına en iyi nasıl davranılacağını saptamak için kullanılır.

Aşağıdaki şu hastalıkların teşhisi için de EEG kullanılabilir.

  • Demans ,
  • Baş yaralanmaları ,
  • Beyin tümörleri ,
  • Beyin iltihabı
  • Uyku apnesi gibi uyku bozuklukları
  • Bir kişi genel anestezi altındayken beyin aktivitesini izlemek
  • Bozulmuş bilinç veya zihinsel durumun değişimi değerlendirmesi
  • Bilişsel bozukluk ve bunama durumunu değerlendirmek

EEG Öncesi Hazırlık

Aksi söylenmedikçe yemek yenebilir ve normal ilaçlar kullanılmaya devam edilebilir. EEG çekilebilmesi için kafaya küçük sensörler takılacağı için, saçın temiz ve kuru olduğundan emin olunmalı ve saç jeli ve mum gibi ürünler kullanılmamalı.

EEG sonrasında saç biraz dağılabileceğinden hastanın yanında tarak bulundurması yararına olabilir.

EEG Nasıl Çekilir?

EEG kaydının alınabileceği birkaç farklı yol vardır. EEG testini uygulayacak kişi prosedürü açıklar. Ayrıca yapılacak testin çeşitli bölümleri için uygulanacak kişiden izin alınır.

Test başlamadan önce kafa derisi temizlenir ve elektrotlar olarak adlandırılan yaklaşık 20 küçük sensör, özel bir yapıştırıcı kullanarak kafa derisine bağlanır. Bunlar tellerle bir EEG kayıt makinesine bağlıdır.

Normal bir EEG çekimi, genellikle 20 ila 40 dakika sürer. Başlangıçta bazı hazırlık zamanları ve sonunda bir süre olmak üzere yaklaşık bir saat sürecektir. Bazı EEG çekim türleri daha uzun sürebilir.

EEG, beynimiz hakkında nasıl bilgi verir?

  • EEG , binlerce nöronun birbiriyle uyumlu şekilde yaptığı faaaliyet sonucunda üretilen elektriksel hareketliliği ölçer Elektrik hareketlilik voltaj ile ölçülür.

 

  • EEG, belirli zamanlarda hangi beyin bölgelerinin aktif olduğunu analiz etmeye olanak sağlar. Hatta saniyenin altındaki bir zaman diliminde bu aktifliği ölçebilir.
  • Elektrotlarda ölçülen voltaj dalgalanmaları çok küçük olduğundan, kaydedilen veriler sayısallaştırılır ve bir yükselticiye gönderilir. Bundan sonra, güçlendirilmiş veriler voltaj değeri olarak görüntülenebilir.

EEG Sonuçlarının Yorumlanması ve Dalgalarının Anlamları

EEG monitöründe beyin tarafından üretilen elektriksel faaliyetlerin zaman çizelgesinde beynin hangi bölümü tarafında verildiği gözükür. Belirli zamanda bilgileri işlemekle yükümlü beyin bölgelerinin hangi görevlerde rol aldıklarını şöyle anlatabiliriz.

  • Oksipital bölüm: Beynin bu kısmı öncelikle görsel bilginin işlenmesinden sorumludur. Vidyo ve  resim gibi görsel uyaranlarla yapılan EEG deneyleri , oksipital bölgedeki etkilere odaklanır.

 

  • Parietal bölüm: Kişi için önemli olan nesnelerle veya bilgiyle karşılaşıldığında etkindir.

 

  • Temporal bölüm:  Yan tarafları konuşma yeteneklerimden sorumludur. Daha iç bölümleri ise mekansal olarak gezinme sırasında daha aktiftir. Erken çocukluk günlerinden hatırlanan mekansal ve otobiyografik anılar bu bölgede oluşturulur.

 

  • Frontal bölüm:  İnsan beyninin ön kısmı diğer memelilere oranla daha büyüktür. Temel olarak, bu bölüm bilişsel kontrol üzerinedir. Örneğin,  ışıklar  söndükten sonra aniden korkup koşmayı engeller.  Lisansüstü çalışmalar ve doktora çalışmalarını sürdürmemizi sağlar.

Bazı elektrik faaliyetlerinin kaynaklandığı bölgesel özelliklerin yanı sıra, hangi frekansların öncelikle devam eden faaliyeti yönlendirdiğini de analiz edebilirsiniz. Beyin  belli bir durumda olduğunda, frekans düzenleri değişir.

  • Delta (1-4 Hz): Uyku laboratuvarlarında delta dalgaları uyku derinliğini değerlendirmek için incelenir. Delta ritmi ne kadar kuvvetli olursa, uyku o kadar derin demektir. İlginçtir, delta dalgaları yalnızca REM olmayan evrelerde bulunur. Yani rüya görüyorken bu dalgalar bulunmaz.

 

  • Teta (4-8 Hz): Theta, bilişsel olarak beyni zorlayacak işler sırasında etkin olarak görülür. Örneğin, 100’den geriye doğru 7’şer olarak saymak gibi.

 

  • Alpha (8 – 12 Hz): Bu dalgalar gözler kapalı ve rahat durumda fakat uyanıkken devreye girer. Gözler açıkken ve uyuşuk durumdayken azalır. Alfa dalgaları dikkat ve konsantrasyonu koordine eder.

 

  • Beta (12-25 Hz): Herhangi bir vücut bölümünün hareketleri planlandığı veya uygulandığı zaman beta frekansları güçlenir. İlginç bir şekilde başka bir insanın hareketleri izlendiğinde de bu dalgalar yükselir. Beyin izlenen vücut hareketlerini taklit eder.

 

  • Gama (<25 Hz, tipik olarak 40 Hz): Bu frekansların hangi durumlarda aktif olduğu şu an çok bilinememektedir. Bazı araştırmacılara göre özenli odaklanmayı yansıtır ve beyin bölgeleri arasındaki veri alışverişini kolaylaştırmak için taşıyıcı frekansı olarak hizmet eder. Bazı araştırmacılara göre ise duyu işleme ve bilgi alımı için ayrılmaz parçalar olarak kabul edilen, mikro-sakkadlar olarak adlandırılan hızlı göz hareketlerin sırasında bu dalgalar etkilidir.

 

EEG Türleri

Rutin EEG

Rutin bir EEG testi yaklaşık 20 ila 40 dakika sürer. Test sırasında hasta sessizce dinlenir ve zaman zaman gözlerini açıp  kapatması istenir. Çoğu durumda, bir kaç dakikalığına derin nefes alıp vermesi de istenir.

İşlemin sonunda, hastanın yakınına bir yere  yanıp sönen bir ışık yerleştirilir. Bunun sebebi, EEG testinin hastanın beyninin etkinliğini etkileyip etkilemediğini görmektir.

Uyku EEG

Bu EEG testi türü uyurken yapılır. Bu türün amacı uyku bozukluklarını test etmektir. Bazen de rutin EEG’nin yeterli bilgi vermediği zaman kullanılır.

Bazı durumlarda, test sırasında uyumanızı sağlamak amacıyla bir önceki gece uyanık kalmanız istenebilir. Buna uykudan mahrum EEG denir.

Ayakta EEG

Ayaktan EEG, beyin aktivitesinin bir veya daha fazla hem gündüz hem de gece nasıl davrandığını öğrenmek için kullanılır.  Elektrotlar, giysiye takılabilen küçük bir taşınabilir EEG kaydediciye takılacaktır.

Kayıt işlemi esnasında normal günlük işlerin çoğuna devam edilebilir. Ekipmanları ıslatmaktan kaçınmak gerekecektir.

Video EEG

Bu EEG türü özel bir türdür. Hastanede birkaç gün yatılarak yapılır. Kayıtlar özel bir şekilde kaydedilir. Bu tür beyin faaliyetleri hakkında daha fazla bilgi alınmasını sağlar. Bu EEG türünde sinyaller bilgisayara kablosuz olarak aktarılır. Eğitimli personel tarafında devamlı gözetim altında tutulur.

EEG Çekimi Zararları

  • Test sonrasında muhtemelen biraz yorgun hissedilebilir..
  • Bununla birlikte, testin nefes alıp verilmesinin istendiği kısmı  sırasında baş kırık hissedilebilir. Dudak ve parmaklarda birkaç dakika boyunca karıncalanma fark edilebilir.
  • Bazı insanlarda elektrotların tutturulduğu yerde hafif bir döküntü oluşur.
  • Test gerçekleştirilirken nöbet geçirme riski çok az  da olsa bulunur.
  • EEG’ler  herhangi bir X-ışını, radyasyon veya enjeksiyon içermez.

Kaynaklar

  1. Elektroensefalogram (EEG)

 

 

 

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.