Altınordu Devleti

0 1

Altınordu Devleti

Altınordu Devleti, Volga kıyılarında Cengiz Han’ın başlattığı ve torunlarının sürdürdüğü büyük fetihlerle kurulan Türk-Moğol devletidir. 1241 yılında kurulmuş,1502 yılında yıkılmıştır.

Altınordu Devleti, Cuci Han’ın ölümünden sonra oğlu Batu Han tarafından kuruldu. Cengiz Han, Harzem ülkesini fethettikten sonra büyük oğlu Cuci Han’a vermişti. Cuci Han 1227 yılında ölünce, Cengiz Han ona vermiş olduğu toprakları bu kez torunları Batu Han ve Orda-İçen Han arasında bölüştürdü.

  • Sağ kol illeri, İdil Irmağı boyundaki iller ve hanlık makamı Batu Han’a verildi. İsmi de Akordu veya Altınordu diye adlandırıldı.
  • Sol kol illeri, Siriderya boyundaki iller Orda-İçen Han’a verildi. İsmi de Gökordu diye adlandırıldı.

1228 yılında Ogeday Kağan seçilince batı seferi için Batu Han başkomutanlığa getirildi. 13 yıl süren bu büyük sefer süresince Batu Han;

  • Bulgarları ve Kıpçakları yendi.
  • Moskova’ya bir sefer düzenledi.
  • Polonya, Macaristan, Avusturya ve Dalmaçya’ya girerek ülkesinin sınırlarını genişletti.

Kendisine bağladığı ülkeleri yönetmek için Aşağı İdi’i merkez seçti ve Saray kentini başkent yaptı.

1256 yılına kadar tahtta kalan Batu Han ölünce yerine sırasıyla oğulları Sartak Han ve Ulakçı Han geçtiler. Onların da kısa aralıklarla ölmeleri sonucu devletin yönetimi Batu Han’ın kardeşi Berke Han’a kaldı. (1257-1266)

İslam dinimi benimseyen Berke Han, Cuci ulusunun Azerbaycan üstündeki haklarını alabilmek için büyük bir orduyla İlhanlı ülkesinin üzerine yürüdü ve Hülagu Han’ı yendi.

Berke Han’dan sonraki hanlar onun siyasetini izlemekle birlikte islam dinini benimsemediler. Ülkede ise islam dini geniş biçimde yayıldı. 1313- 1340 yılları arasında ülkeyi yöneten Özbek Han zamanında ülkenin resmi dini islam oldu. Altınordu Devleti en güçlü dönemini Özbek Han döneminde yaşamıştır.

Özbek Han’dan sonra yerine oğlu Canibek Han geçti. Onu da oğlu Berdi-Bek’in adamları öldürdü. Berdi-Bek 1357-1360 yılları arasında çok kısa tahtta kaldıktan sonra öldü. Bu tarihten sonra ülkede karışıklıklar başladı. 10 içinde yirmiden fazla han tahta çıktı.

Karışıklık dönemi 1369 yılında diğer hanlıkları ortadan kaldırmasıyla bitti. Daha sonra tahta geçen Toktamış Han 1382 yılında Moskova’yı ele geçirdi. Rus prenslikleri Altınordu Devleti’ne yıllık vergi ödemeye başladılar.

Daha sonra Timur, 1391 yılında Toktamış Han ile yaptığı savaşı kazandı. Daha sonra 1399 yılında tahta Timur tarafından Kutluk Han geçirildi.  Kutluk Han’ın ölümünden sonra ülkede yine karışıklıklar çıktı.

Edigü, Cengiz Han’ın soyundan gelen Şadi Bek’i hükümdarlığa getirdi. Şadi Bek daha sonra Emir Edigü’ye karşı ayaklandı. 1407 yılında yapılan çarpışmayı Edigü kazandı. !419 yılına kadar Edigü yönetiminde kalan Altınordu Devleti Edigü’nün ölümünden sonra Uluğ Muhammed tarafından yönetildi.

1424 yılında ise Akordu hükümdarlarından Burak Han, Uluğ Muhammed’i yenerek yönetimi ele geçirdi. Daha sonra Uluğ Muhammed aldığı yardımlar sayesinde 1427 yılında tekrar tahtı geri aldı.

1445 yılında egemenliği Seyit Ahmet Han ele geçirdi. 1451 yılında Moskova’ya sefer düzenledi. 1455 yılında Kiev’de tutsak düştü. Daha sonra esaretten kaçtı. Moskova’ya bir sefer daha düzenleyip başarısız olunca yerini Ahmet Han’a bıraktı.

Ahmet Han’da Leh kralı ile anlaşıp Moskova’ya saldırdı. Fakat Leh kralı yardım gönderemedi ve kış bastırınca geri çekilmek zorunda kaldı. 1481 yılında Ahmet Han Aybek ile yaptığı savaşta ölünce Altınordu Devleti parçalandı. Çeşitli hanlıklara bölündü.

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.