Ağız Anatomisi, Ne işe Yarar? Ağzın Görevi

0 1

Ağız Nedir?

Ağız boşluğu sindirim sisteminin başlangıcını oluşturur. Ağız anatomisi hakkında bilgi verecek olursak; Ağız temel olarak iki bölümden oluşur.

  1. Vestibulum Oris: Dış kısmı yanaklar ve dudaklardan meydana gelmiş, iç yüzeyinde diş ve diş etleri tarafından sınırlanmış, açıklığı arkaya bakan at nalı şeklinde dar bir aralıktır. Kısaca; Dişlerimizi fırçalarken diş fırçasını gezdirdiğimiz alan diyebiliriz
  2. Cavum Oris Proprium: İlk bölümün gerisinde, ön ve yanda diş kemerleri, dişler, diş etleri; aşağıda ağız tabanı, yukarıda damaklar ve arkada yutak geçidi ile sınırlanmıştır. Kısaca; ağzımızın küçük dilin bulunduğu kısmı diyebiliriz.

Ağız Anatomisi

Dudaklar

Ağız boşluğunun ön ve giriş kısmını oluşturan dudaklar, kas ve zardan oluşmuş yumuşak yapılardır. Dudaklar her iki yanda ağız köşeleri hizasında birleşir. dudağın deri kısmında epidermis, yağ, ter bezleri, sinirler ve kan damarları bulunur.Dudağın kırmızı olan kısmına dudak kenarı denir. Mukoza kısmı üst ve alt çenenin dişlerini örter.

Yanaklar

Vestibulum orisin dış duvarlarının yan bölümlerini oluşturur. Dışı deri ile kaplıdır. Yanakların iç yüzü çok katlı yassı epitelle örtülüdür. Kulak altı tükürük bezinin salgılarını boşaltan kanal buraya açılır.

Dil

Ağız tabanında mukoza ile kaplı çizgili kaslardan oluşmuş hareketli tat duyusu organıdır. Konuşma, kelimelerin düzenlenmesi, ve besinleri yutağa iletilmesi gibi fonksiyonları vardır.Dil üç bölümden oluşur. Bunlar;

  • Dil kökü
  • Dil gövdesi
  • Dil ucu

Dilin yüzeyi mukoza ile kaplıdır. Ön bölüm mukozasında tat tomurcukları bulunur.

  • Dilin ön kısmı tatlı
  • Dilin yan ön kısımları tuzlu
  • Dilin yan arka kısımları ekşi
  • Dilin arka kısmı ise Acı tat tomurcuklarıyla kaplıdır.

Damak

Ağız anatomisi içinde tanıdık bir organ olan damak, ağız boşluğunun tavanını oluşturur. Burun boşluklarını birbirinden ayırır. Damak iki bölüme ayrılır;

  • Sert Damak: Ağız boşluğu tavanının ön taraftaki 2/3’nü oluşturur. çiğneme ve karıştırma sırasında yiyeceklerin dil tarafından bastırıldığı alandır. Müköz bezler içerir. bu bezler sıvı salgılayarak yiyecekleri kayganlaştırır.
  • Yumuşak Damak: Damağın 1/3’lük arka bölümünü oluşturur.  Yumuşak damağın arkasında küçük dil bulunur. Küçük dil yutkunma esnasında yukarı doğru kalkarak yutulan besinlerin burun boşluğuna doğru gitmesine engel olur. Yumuşak damak yiyeceklerin geçtiği yolu üst solunum yollarından ayırarak yutkunma işleminde önemli rol oynar.

Dişler

Ağza alınan besin maddelerinin mekanik olarak parçalanmasını sağlayan dişler alt çene, ve üst çene üzerinde diş çukurlarına yerleşmiş sert ve keskin yapılardır.

Dişlerin Yapısı

Dişin ana maddeleri dentin, mine ve sementtir. Diş üç bölümden oluşur.

  • Taç: Diş eti dışında kalan ve ağızda görülen kısımdır. Mine tabakası ile kaplıdır.  Kalsiyum yönünde zengin ve dişin en sert kısmıdır.
  • Boyun: Dişlerin diş eti ile birleşme yerine denir. Diş eti diş boynuna sıkıca yapışıktır.
  • Kök: Çene kemiğindeki alveollere yerleşmiştir.diş kökünün dış yüzü ince kemir bir tabaka ile örtülüdür.

Diş Tipleri

Dört adet diş tipi vardır.

  • Kesici Dişler: Yiyecekleri ısırmaya ve kesmeye yarar. Toplam sekiz tanedir
  • Köpek Dişleri: Yiyecekleri kavrayıp koparmaya yarar. En uzun diş olma özelliğine sahiptir.Toplam dört tanedir.
  • Küçük Azı Dişleri: Besinleri çiğnemeye yarar. Toplam sekiz tanedir
  • Büyük Azı Dişleri: Çiğneme işinin büyük bölümünü gerçekleştiren diştir. Toplam 12 tanedir.

Ağzın Sindirim Görevi

Besin maddeleri ağız yolu ile vücuda alınır. Besinler tükürük salgısı tarafından ıslatılır. Dil, yanak ve çene kasları yardımıyla dişler tarafından mekanik olarak parçalanır. Bu olaylara çiğneme denir. Çiğneme istemli başlar refleks olarak hareket eder.

Ağızda mekanik sindirim yanı sıra kimyasal sindirim de meydana gelir. Fakat sadece karbonhidratların sindirimi Kimyasal olarak ağızda başlar. Diğer besinlerin sindirimi ağızda kimyasal olarak yapılamaz.

Ağız Ne İşe Yarar

Ağzın fizyoloji bakımından birçok işlevi vardır;

  • Sindirim bakımından dudaklar tutma, yakalama organları; dişler, çene ve çene kasları ise çiğneme organlarıdır. Besinler ağızda tükürükle ıslanır. Ağız aynı zamanda tat alam yeridir. Hareket eden çeperleri yutna işleminin bir bölümünü gerçekleştirir.
  • Solunum bakımından , ağız tıpkı burun gibi havanın geçişini sağlayabilir.
  • Ayrıca ses ağız boşluğundan geçer. Ünlü seslerin çıkarılmasını sağlar. Ünsüzler ise çeperlerin hareketi ile oluşturulur.

Sindirim sisteminin ilk organı olan ağızdan sonra gelen ikinci organı yutaktır.

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.