Afyon Savaşı Kimler Arasında Yapılmıştır?

0 1

Afyon Savaşı

Afyon Savaşı Çin ile İngiltere arasında 1840-1842 yılları arasında yapılan savaştır. Bu savaş adını Afyon maddesinden dolayı almıştır.  Afyon Savaşı, Çin için eşit olmayan anlaşmalar çağını başlatan ve Mançu İmparatorluğunun çöküşünün hızlanmasına sebep olan Nankin Antlaşmasıyla sona ermiştir.

Afyon Savaşı Niçin Meydana Geldi?

19. yüzyılın başlarında Avrupalılar, çay ve ipeğe karşılık Çin’e ne satabileceklerini düşünüyorlardı. Rekabeti sağlayacak bir ürün bulamıyorlardı. Sonunda afyon satma kararı aldılar. Afyonun, Hindistan’da üretilmesi ve taşıması kola, fiyatı ise yüksekti. Çin, genişliği dolayısıyla sınırsız bir pazar oluşturuyordu.

İngiliz tüccarlar 19. yüzyılın başlarında Çin’e yasa dışı yollardan afyon sokmaya başladılar.  Kanton kentini merkez alan afyon ticareti birçok tüccarın zengin olmasına ve büyük ölçüde altının da dışarı çıkarılmasına yol açınca Çin Hükümeti bazı önlemler almayı düşündü. Bunun üzerine Çin 1839 yılında afyon ticaretini durdurma girişiminde bulunarak İngiliz tüccarların Kanton’daki tüm afyon depolarına el koydu. Daha sonra gönderdiği hükümet görevlisi aracılığıyla İngilizlerin Kanton’daki büyük afyon stoklarını yaktırdı.

Birkaç gün sonra sarhoş İngiliz denizcilerinin Çinli bir köylüyü öldürmesi ve Çin hukuk sistemine güvenmeyen İngiliz hükümetinin sanıkları Çin mahkemelerine teslim etmeyi reddetmesi üzerine taraflar arasındaki gerginlik büyüdü. Savaş patlak verdi.

Bunun  üzerine İngilizler bu olayı bahane ederek Çin’in güney kıyılarını denizden topa tuttular. İngilizlerin asıl sebepleri ise şunlardı:

  • Çin’i yabancı ticarete daha çok açılmaya zorlamaktı.
  • Avrupalıların çıkarlarına zarar veren ve Kantonlu tüccarların elinde bulunan tekeli kaldırmaya zorlamaktı.

Daha sonra Pekin’in göndermiş olduğu hükümet görevlisini geri çağırmasına karşın Çin’e savaş açtılar.

1842 yılında Çin, İngilizlerin Nankin’i tehdit etmeye başlamaları üzerine Nankin Antlaşmasını imzalamak zorunda kaldı. Bu antlaşmanın sonucuna göre:

  • Çin’in büyük bir tazminat ödemesi kararlaştırıldı.
  • Ticaret ve yerleşim amacıyla beş limanın İngilizlere bırakılması kararlaştırıldı.
  • İngiliz yurttaşlarının İngiliz mahkemelerinde yargılanmasına karar verildi.
  • Daha sonra diğer batı devletleri de hemen istekte bulunup benzer ayrıcalıklar elde ettiler.

II. Afyon Savaşı

Çin’deki ticaret haklarını artırmaya çalışan İngilizler savaşı yeniden başlatmak için bahane arıyorlardı. 1856 yılında bazı Çinli görevlilerin “Ok” adlı gemiye çıkarak İngiliz bayrağını indirmesiyle, savaşı yeniden başlatmak için aradıkları bahaneyi bulmuş oldular. Ok Savaşı da denilen II. Afyon Savaşı’na, bir Fransız misyonerinin Çin’in iç bölgelerinde öldürülmesini gerekçe gösteren Fransızlar da İngilizlerin yanında savaşa dahil oldu.

Müttefikler, 1857 yılının sonlarında askeri harekata girişerek çok geçmeden 1858 yılında  Çin’i Tianjin antlaşmalarını imzalamaya zorladılar. Bu antlaşma sonuçları şunlardır:

  • Yabancı elçilerin Pekin’e yerleşebilmesine izin verildi.
  • Birçok yeni liman ticaret ve yerleşim amacıyla Batılılara açıldı.
  • Yabancıların Çin’in iç bölgelerinde yolculuk yapabilmesine izin verildi.
  • Hristiyan misyonerlere hareket özgürlüğü verildi.
  • Afyon ithali yasallaştırıldı.

Çinliler antlaşmaları onaylamayınca, müttefikler savaşı yeniden başlatarak Pekin’i aldılar. İmparatorun yazlık sarayını yaktılar. Çin 1860 yılında imzaladığı Pekin sözleşmesiyle Tianjin Antlaşmasına uymayı kabul etti.

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.