Abdülkadir Meragi

0 0

Abdülkadir Meragi

Abdülkadir Meragi Hayatı ( 1360-1435)

Abdülkadir Meragi, Itri’den önceki klasik Türk müziği bestecilerinin en büyüğü, müzik kuramı yazarlarının da en önemlisidir.  Abdülkadir Meragi batı kaynaklarında İbni Gaybi diye geçer. Abdülkadir Meragi, aynı zamanda güzel sesli bir hafız, orta derecede bir hattat ve ozandı.

İlk müzik derslerini, dönemin değerli bilgin ve müzikçilerinden olan babası Gıyaseddin Gaybi’den aldı. Sonra dönemin belli başlı bilginlerinin ve sanatçılarının öğrencisi oldu. Genç yaşta babasını yitirince, Merega’dan ayrılarak Tebriz’e gitti.

1377’de III. Celayirli hükümdarı Hüseyin’in düzenlediği beste yarışmasını kazanınca, hükümdarın yakınları arasına girdi. Hüseyin’den sonra Celayirli tahtına çıkan ve başkenti Bağdat’a taşıyan Sultan Ahmet’in de gözde sanatçılarından oldu.

1393 yılındaBağdat’ı ele geçiren Timur tarafından, birçok bilgin ve sanatçıyla birlikte Semerkand’a götürüldü. Timur’un en değer verdiği sanatçılardan biri haline geldi. 1399’da Timur’un Tebriz’de oturan oğlu Miranşah’ın çevresine girdi. Miranşah’ın uygunsuz davranışlarını, çevresindekilerin etkisine yoran Timur, oğlunu yoldan çıkardıkları gerekçesiyle çevresindekilerin öldürülmesi buyruğunu verdi. Abdülkadir Meragi ise son anda kaçmayı başardı.

Abdülkadir Meragi, yeniden Bağdat’ı eline geçiren Sultan Ahmet’e sığındı. 1401 yılında ikinci kez Bağdat’ı Timur ele geçirdi. Böylece Abdülkadir Meragi Timur’un eline düştü ve yargılanarak ölüm cezasına çarptırıldı. Ceza yerine getirileceği sırada Kuran’dan bir sure okumaya başladı. Sesinin güzelliği ve müzikteki ustalığı sayesinde bağışlandı. Timur’un sarayında eski yerini aldı.

Timur’dan sonra tahta çıkan Halil Mirza ve Şahruh’un saraylarında çalıştı. 1421 yılında Osmanlı sultanı II. Murat’a, Makasıd’ül Elhan yani ezgilerin amaçları adlı kitabını hediye etmek için Bursa’ya geldi. Kısa bir süre sonra Herat’a döndü ve orada veba salgınından öldü.

Günümüze Abdülkadir Meragi’ye ait olduğu söylenen 40 kadar beste kalmıştır. Başlıca değerli bestelerinin kaybolduğu günümüze ulaşan bestelerinin orta derecede besteler olduğu düşünülmektedir. Bu bestelerin de Abdülkadir Meragi tarafından değil ona özenen ve onun adını kullanan daha sonraki besteciler tarafından yapılmış olabileceklerinden kuşkulanılmaktadır.

Uzmanların, onun bestesi olduğu konusunda görüş birliğine vardığı başlıca besteleri şunlardır.

  • Segah Kar-ı Şeşağaz,
  • Hüseyni Kar,
  • Mahur Kar,
  • Rast Nakış Karçe,
  • Pençgah Ağırsemai,
  • Irak Yürüksemai

Abdülkadir Meragi’nin Müzik Kuramı Üzerine Yapıtları

  • Cami’ül Elhan (Ezgilerin Toplamı-1406): Farsça yazılmış bu yapıt makamlar, usuller, çalgılar, şarkı söyleme tekniği ve eski müzik ustaları üzerine bilgiler verir.
  • Makasıd’ül Elhan ( Ezgilerin Amaçları-1421): Farsça yazılmış bu kitapta makamlar ve çeşitli çalgılar üstüne bilgiler vardır. Bu çalgıların bazılarını Abdülkadir Meragi Bulmuştur.
  • Kenz’ül Elhan ( Ezgiler Hazinesi ): Günümüze kadar gelememiştir. Öbür kitaplarında da adı geçen bu kitabın makamlar, çalgılar, usuller üstüne bilgiler veren ve ebcet notasıyla yazılmış besteler içeren b ir kitap olduğu sanılmaktadır.
  • Kitab’ül Edvar ( Kuramsal Müzik Kitabı): Türkçe yazılmış yek kitabıdır. Makamlar, usuller ve çalgılar üstüne bilgiler içerir.

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.